دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی آموزش محیط زیست و توسعه پایدار 2322-3057 مقالات آماده انتشار 2026 08 24 The Interactive Effects of Income Inequality and Education on Environmental Degradation: A Threshold Approach in Developing Countries بررسی اثرات تعاملی نابرابری درآمد و آموزش بر تخریب محیط‌زیست: رویکرد آستانه‌ای در کشورهای در حال توسعه 13282 10.30473/ee.2026.75143.2868 FA محسن محمدی خیاره دانشیار اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران 0000-0003-3977-0929 مسعود خیراندیش استادیار اقتصاد، گروه علوم ادرای و اقتصادی، دانشگاه گنبد کاووس Journal Article 2025 07 19 This study investigates the interactive and nonlinear effects of income inequality and education on environmental degradation across a group of developing countries over the period 1995–2023. While education is widely regarded as a cornerstone of sustainable development, empirical evidence regarding its impact on environmental quality remains inconclusive. Accordingly, the main research question is: Does the effect of education on environmental degradation depend on the level of income inequality in a society? To address this question, a Panel Threshold Regression (PTR) model is employed to identify potential critical points in the relationship among the variables. The empirical findings reveal a statistically significant threshold for the Gini coefficient, approximately at the level of 39.5. In countries with income inequality below this threshold, higher levels of education are significantly associated with reduced environmental pollution. This suggests that education can effectively contribute to environmental improvement by raising awareness and promoting pro-environmental behaviors. However, in countries where income inequality exceeds this threshold, the positive effect of education diminishes and may even reverse—such that, in unequal contexts, education may foster conspicuous consumption and, consequently, intensify environmental degradation. These findings carry particular importance for countries like Iran, which simultaneously face high income inequality and the urgent need to transition toward a green economy. Therefore, educational policy design must incorporate a distributive and equity-oriented approach to enable the achievement of sustainable development goals. این پژوهش به بررسی اثر تعاملی و غیرخطی نابرابری درآمد و آموزش بر تخریب محیط‌زیست در مجموعه‌ای از کشورهای در حال توسعه طی بازه زمانی 1995 تا 2023 می‌پردازد. با وجود آن‌که آموزش یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار تلقی می‌شود، شواهد تجربی درباره تأثیر آن بر کیفیت محیط‌زیست یکدست و قطعی نیست. در این راستا، پرسش اصلی این تحقیق آن است که: آیا تأثیر آموزش بر تخریب محیط‌زیست به سطح نابرابری درآمد در جامعه وابسته است؟ برای پاسخ به این سؤال، از مدل رگرسیون آستانه‌ای پانلی (PTR) استفاده شده است تا نقاط بحرانی در رابطه میان این متغیرها شناسایی شود. یافته‌های تجربی بیانگر وجود یک آستانه معنادار برای ضریب جینی (حدود ۳۹.۵) هستند. در کشورهایی که نابرابری درآمد زیر این حد قرار دارد، افزایش سطح آموزش با کاهش معنادار در میزان آلودگی محیط‌زیست همراه است. این نتیجه بیانگر آن است که آموزش می‌تواند از طریق ارتقای آگاهی و تقویت رفتارهای زیست‌محیطی در کاهش تخریب محیطی مؤثر باشد. با این حال، در کشورهایی با نابرابری درآمدی بالاتر از سطح آستانه، این اثر مثبت تضعیف شده و حتی معکوس می‌شود؛ به‌گونه‌ای که آموزش ممکن است در بسترهای نابرابر، منجر به تقویت مصرف‌گرایی نمایشی و در نتیجه، افزایش تخریب زیست‌محیطی گردد. یافته‌های این پژوهش برای کشورهایی نظیر ایران که با چالش هم‌زمان نابرابری درآمدی بالا و لزوم گذار به اقتصاد سبز مواجه‌اند(، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بر این اساس، طراحی سیاست‌های آموزشی باید با رویکردی توزیعی و عدالت‌محور همراه شود تا امکان تحقق اهداف توسعه پایدار فراهم گردد.