دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی آموزش محیط زیست و توسعه پایدار 2322-3057 14 1 2025 09 23 Environmental Sustainability in University Campuses: Extending Forward-Looking Strategies through Interpretive–Structural Modeling پایداری محیطی در فضاهای دانشگاهی: بسط راهبردهای پیش‌رو با مدل‌سازی ساختاری-تفسیری 9 24 12386 10.30473/ee.2025.71522.2745 FA ایمان سعیدی استادیار، گروه علوم و مهندسی محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران هانیه شکری دانشجوی کارشناسی، گروه علوم و مهندسی محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران Journal Article 2025 02 07 The main objective of this research is to identify environmental sustainability indicators and then provide a model of the relationships between these indicators in academic environments. Initially, a comprehensive review of the scientific literature related to environmental sustainability in universities was conducted. Then, using the fuzzy Delphi method, the opinions of experts in the fields of natural resources and the environment were gathered to identify the criteria effective for establishing sustainability. A questionnaire was designed in which experts evaluated the impact of each indicator on environmental sustainability. After data analysis, Interpretive–Structural Modeling (ISM) was employed to determine the relationships between the indicators. The results indicated that a total of 13 indicators serve as a basis for creating environmental sustainability within the study area. The indicators of student and staff participation, support for research projects, and environmental policy-making are positioned at the first level of the ISM. The second level of the model includes the indicators of using native plants, utilizing sustainable materials, reducing building energy consumption, and decreasing waste production. Based on the findings of this research, the third and fourth levels relate to addressing potential risks regarding both energy issues and natural disasters. At these levels, components for water conservation and preparedness for natural disasters are introduced, while energy conservation is presented at the third level. At the fifth level, the components of waste reuse and renewable energy sources are included, and the final level of the model consists of control and monitoring mechanisms. هدف اصلی این تحقیق شناسایی شاخص‌های پایداری محیط‌زیستی و سپس ارائه یک مدل از ارتباطات بین این شاخص‌ها در محیط­های دانشگاهی است. ابتدا مرور جامع از متون علمی مرتبط با پایداری محیط‌زیستی در دانشگاه‌ها انجام شد. سپس، با استفاده از روش دلفی فازی، نظرات خبرگان در زمینه منابع طبیعی و محیط‌زیست جمع‌آوری گردید تا معیارهای مؤثر در ایجاد پایداری شناسایی شوند. پرسشنامه‌ای طراحی شد که در آن خبرگان به ارزیابی تأثیر هر شاخص بر پایداری محیط‌زیست پرداختند. پس از تحلیل داده‌ها، مدل‌سازی ساختاری-تفسیری برای تعیین روابط بین شاخص‌ها بکار گرفته شد. نتایج نشان داد که مجموعاً 13 شاخص به‌عنوان مبنا در خلق پایداری محیطی در محدوده مطالعاتی دارای اثر می­باشند. شاخص­های مشارکت دانشجویان و کارمندان، حمایت از طرح­های تحقیقاتی و سیاست­گذاری محیط‌زیستی، در سطح اول مدل ساختاری-تفسیری قرار دارند. سطح دوم مدل نیز به شاخص­های استفاده از گیاهان بومی، استفاده از مصالح پایدار، کاهش مصرف انرژی ساختمان­ها و کاهش میزان تولید زباله اختصاص دارد. بر مبنای نتایج این تحقیق، سطح سوم و چهارم نقش مقابله با مخاطرات احتمالی چه در بحث انرژی و یا بلایای طبیعی را دارند، به‌طوری‌که در این سطوح مؤلفه‌های صرفه‌جویی در مصرف آب و آمادگی در مواجه با بلایای طبیعی معرفی شده است و در سطح سوم نیز صرفه‌جویی در مصرف انرژی ارائه شده است. در سطح پنجم مؤلفه‌های استفاده مجدد از پسماند و منابع انرژی تجدید پذیر قرار دارد و سطح آخر مدل نیز کنترل و نظارت جای دارد. https://ee.journals.pnu.ac.ir/article_12386_5cb8c63af67dc00a0bdb7242973a5a1a.pdf

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی آموزش محیط زیست و توسعه پایدار 2322-3057 14 1 2025 09 23 Designing a Development Model for the Nature Helpers Project in Kermanshah Province Using Grounded Theory طراحی الگوی توسعه طرح همیاران طبیعت در استان کرمانشاه با استفاده از نظریه داده‌بنیاد 25 44 12387 10.30473/ee.2025.71034.2729 FA شهرام سلطانی گروه ترویج و آموزش کشاورزی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران حامد چهارسوقی امین گروه ترویج و آموزش کشاورزی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران محمد باقر آرایش گروه ترویج و آموزش کشاورزی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران رویا اشراقی سامانی گروه اقتصاد کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران Journal Article 2025 03 10 The purpose of this study is to design and develop a development model for the Nature Helpers Project in Kermanshah Province. This research is applied in terms of purpose, and the Grounded Theory approach was used to design the model. The participants included 24 experts and specialists in the field of Nature Helpers, who were selected purposefully through the snowball sampling method until theoretical saturation was reached. Semi-structured interviews were conducted for data collection. For data analysis, Strauss and Corbin’s three-stage coding method (open, axial, and selective) was used with the help of MAXQDA 10 software. In this research, 114 codes (concepts) and 19 categories were extracted. The causal factors for the development of the Nature Helpers Project include categories such as regional interests, public participation, environmental factors, governmental mechanisms, and knowledge and awareness enhancement. The contextual factors include governmental support, education and cultural promotion, and regional characteristics. The intervening factors include strengthening the cooperation plan, practical training, utilization of villagers’ capacities, and support from institutions and organizations. The core phenomenon categories include support for helpers, governmental executive actions, the capacity of non-governmental organizations, and legislative and judicial measures. The development strategies consist of promotional and incentive programs, educational and explanatory training, and facilitation measures. Finally, categories such as improving public participation, enhancing environmental quality, preserving national resources, and governmental benefits were considered as the outcomes of the proposed model. هدف این پژوهش طراحی و تدوین الگوی توسعه طرح همیاران طبیعت در استان کرمانشاه بوده است. پژوهش حاضر ازلحاظ هدف، کاربردی است و برای طراحی الگو از روش داده‌بنیاد استفاده شد. مشارکت‌کنندگان شامل 24 نفر از میان افراد خبره و صاحب‌نظر در زمینه طرح همیاران طبیعت می‌باشند که به‌صورت هدفمند و به شیوه گلوله برفی تا رسیدن به اشباع نظری برای مصاحبه نیمه ساختاریافته انتخاب شدند. برای تحلیل داده‌ها از روش کدگذاری سه مرحله‌ای استراوس و کوربین (باز، محوری و انتخابی) به کمک نرم‌افزار (MAXQDA 10) استفاده شد. در قالب این پژوهش 114 کد (مفهوم) و 19 مقوله استخراج شد. عوامل علّی توسعه طرح همیاران طبیعت شامل مقولاتی مانند منافع منطقه‌ای، مشارکت مردمی، عوامل محیطی، سازوکارهای دولتی، دانش‌افزایی و آگاهی‌بخشی؛ عامل‌های زمینه‌ساز عبارت از پشتیبانی دولتی، آموزش و فرهنگ‌سازی، ویژگی‌های منطقه‌ای؛ عامل‌های مداخله‌گر شامل تقویت طرح همیاری، آموزش‌های کاربردی، بهره‌گیری از ظرفیت روستاییان، حمایت دستگاه‌ها و نهادها؛ مقوله‌های پدیده محوری شامل حمایت از همیاران، اقدامات اجرایی دولت، ظرفیت نهادهای غیردولتی، اقدامات تقنینی و قضایی؛ راهبردهای توسعه مشتمل بر مقولاتی مانند برنامه‌های تبلیغی و تشویقی، آموزش‌های توجیهی، اقدامات تسهیل‌گرانه و مقوله‌های بهبود مشارکت مردم، بهبود کیفیت محیط‌زیست حفظ سرمایه‌های ملی و درنهایت مزایای دولتی به‌عنوان پیامدهای الگو در نظر گرفته شدند. https://ee.journals.pnu.ac.ir/article_12387_d08d80ec0c8f8651faaaaf485ac8f693.pdf

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی آموزش محیط زیست و توسعه پایدار 2322-3057 14 1 2025 09 23 Green Innovation Behavior: Examining the Role of Intellectual Capital, Environmental Innovation, and Green Technology in Green Marketing with the Moderating Role of Green Governance رفتار نوجویی سبز: واکاوی نقش سرمایه فکری، نوجویی زیست‌محیطی و فناوری سبز در بازاریابی سبز با تعدیلگری حکمرانی سبز 45 62 12388 10.30473/ee.2025.71172.2735 FA شیرین پوررسول دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ایران رامین بشیر خداپرستی دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ایران هوشمند باقری قره بلاغ استادیار، گروه مدیریت بازرگانی دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ایران باقر عسگرنژاد نوری دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ایران Journal Article 2024 08 27 The purpose of this research is to investigate the role of intellectual capital, environmental innovation and green technology innovation on green marketing and green innovation behavior with the moderating role of green governance in the hotel industry. This study is applied in terms of purpose, descriptive and survey method. The statistical population of the research is all the employees of the top hotels in Urmia and Tabriz. Based on the collected information, their total number was 680, and according to Morgan’s table, 245 people were selected through stratified random sampling. However, to ensure reliability and compensate for possible non-responses, 300 questionnaires were distributed among hotels in Urmia and Tabriz. Data analysis was performed using structural equation modeling using SPSS 22 and SmartPLS<strong> 3 </strong>software. The research findings showed that intellectual capital, environmental innovation and green technology innovation have a positive effect on green innovation behavior and green marketing. In addition, green marketing has a positive effect on green consumer behavior. Finally, green governance moderates the relationship between green marketing and green innovation behavior. This study extends the environmental management literature and suggests actions for the hotel industry to enhance organizational capabilities to address environmental issues through innovative green initiatives. In addition, the mediation results of the hypotheses were also confirmed. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش سرمایه فکری، نوجویی زیست­محیطی و نوجویی فناوری سبز در بازاریابی سبز و رفتار نوجویی سبز با نقش تعدیلگری حکمرانی سبز در صنعت هتلداری است. این مطالعه ازلحاظ هدف کاربردی و ازنظر روش توصیفی- پیمایشی است. جامعۀ آماری پژوهش کلیۀ کارکنان هتل­های برتر ارومیه و تبریز است که بر اساس اطلاعات جمع‌آوری‌شده تعداد آن­ها 680 نفر است و با توجه به جدول مورگان تعداد 245 نفر به روش نمونه­گیری تصادفی طبقه‌بندی‌شده انتخاب شده است، اما جهت اطمینان و احتمال عدم برگشت پرسشنامه، تعداد 300 پرسشنامه در هتل­های شهر تبریز و ارومیه توزیع شد. تحلیل داده‌ها به کمک مدل‌سازی معادلات ساختاری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS₂₂ ­و SmartPLS₃ انجام شده است. یافته­های پژوهش نشان داد که سرمایۀ فکری، نوجویی زیست­محیطی و نوجویی فناوری سبز بر رفتار نوجویی سبز و بازاریابی سبز نقش مثبت دارد. افزون بر این، بازاریابی سبز بر رفتار نوجویی سبز نقش مثبت دارد. سرانجام، حکمرانی سبز رابطۀ بین بازاریابی سبز با رفتار نوجویی سبز را تعدیل می­کند. این مطالعه ادبیات مدیریت زیست‌محیطی را گسترش می‌دهد و اقداماتی را برای صنایع هتلداری پیشنهاد می‌کند تا قابلیت‌های سازمانی را به‌منظور رسیدگی به مسائل زیست‌محیطی از طریق ابتکارات سبز نوآورانه افزایش دهند. در پایان، نتایج میانجی­گری فرضیات نیز تأیید شد. https://ee.journals.pnu.ac.ir/article_12388_c4fec0a9c5d2beade4f275100caa70c0.pdf

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی آموزش محیط زیست و توسعه پایدار 2322-3057 14 1 2025 09 23 Investigating the Relationship between Environmental Knowledge and Attitudes and Environmental Behaviors: The Mediating Role of Conscientiousness in Students بررسی رابطه دانش و نگرش محیط‌زیستی با رفتارهای محیط‌زیستی: نقش میانجی وظیفه‌شناسی در دانش‌آموزان 63 79 12389 10.30473/ee.2025.71605.2746 FA اکبر عطادخت استاد، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران متینه عبادی دانشجوی دکتری روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران محمدعلی قاسمی نژاد دکتری روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0003-2668-6146 Journal Article 2025 01 12 The present study aimed to examine the relationship between environmental knowledge and environmental attitudes and pro-environmental behaviors, focusing on the mediating role of conscientiousness among students. This research employed a descriptive–correlational design using path analysis. The statistical population comprised high school students in Shiraz, of whom 270 were selected through cluster sampling. Data were collected using the Environmental Behavior Scale (Imamgholi, 2011), the Environmental Attitude Scale (Thompson & Barton, 1994), the Environmental Knowledge Scale (Mei et al., 2012), and the NEO Personality Inventory (McCrae & Costa, 1989). Data analysis was conducted using SPSS-22 and AMOS-22. The findings indicated that environmental knowledge and attitudes were significantly and positively related to conscientiousness and pro-environmental behaviors. Moreover, both environmental knowledge and attitudes had direct significant effects on pro-environmental behaviors, and conscientiousness also exerted a direct and significant effect on these behaviors. The results further revealed that conscientiousness significantly mediated the relationship between environmental knowledge and attitudes with pro-environmental behaviors. The proposed model explained 57% of the variance in pro-environmental behaviors and demonstrated a good fit (RMSEA = 0.001). In conclusion, the findings indicated that conscientiousness plays a crucial role in strengthening pro-environmental behaviors, and that increasing knowledge and attitudes alone is not sufficient for lasting change. Therefore, educational programs should not only enhance awareness and attitudes but also foster responsibility and personal commitment to promote sustainable environmental behaviors. هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه دانش و نگرش محیط‌زیستی با رفتارهای محیط‌زیستی و نقش میانجی وظیفه‌شناسی در دانش‌آموزان است.<strong> </strong>روش این پژوهش توصیفی-همبستگی از نوع تحلیل مسیر بود. جامعه آماری این پژوهش را دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوره دوم شهر شیراز تشکیل دادند که 270 نفر از آنان را با استفاده از روش نمونه­گیری خوشه­ای انتخاب شدند. برای جمع‏آوری داده‏ها از پرسشنامه سنجش رفتارهای محیط‌زیستی امامقلی (1390)، پرسشنامه نگرش محیط‌زیستی تامپسون و برتون (۱۹۹۴)، پرسشنامه دانش محیط‌زیستی می و همکاران (2012) و پرسشنامه شخصیتی نئو (1989) و برای تجزیه‌وتحلیل داده­ها از نرم‌افزار SPSS₂₂ و  AMOS-22استفاده شد.<strong> </strong>نتایج نشان داد که دانش و نگرش محیط‌زیستی با وظیفه­شناسی و رفتارهای محیط‌زیستی رابطه ساده و معنی­داری دارند. همچنین اثرات مستقیم دانش و نگرش محیط‌زیستی بر رفتارهای محیط‌زیستی و وظیفه‌شناسی بر رفتارهای محیط‌زیستی اثر مستقیم و معنی‌داری داشت. نتایج نشان داد که وظیفه‌شناسی توانست به‌طور معنی‌­داری رابطه میان دانش و نگرش محیط‌زیستی با رفتارهای محیط‌زیستی را میانجی­گری نماید. نتایج برازش مدل نشان داد که مدل پیشنهادی توانست 57/0 درصد از واریانس رفتارهای محیط‌زیستی را تبیین نمود و با شاخص برازش 001/0RAMSEA= تأیید شد. نتیجه­گیری می­شود وظیفه‌شناسی نقشی اساسی در تقویت رفتارهای محیط‌زیستی دارد و صرف افزایش دانش و نگرش برای تغییر رفتار کافی نیست؛ بنابراین، برنامه‌های آموزشی باید علاوه بر ارتقای آگاهی و نگرش، بر پرورش مسئولیت‌پذیری و تعهد فردی نیز تمرکز کنند تا رفتارهای پایدار محیط‌زیستی شکل گیرد. https://ee.journals.pnu.ac.ir/article_12389_63cc427bda0b84b3f72c98036bc61bc8.pdf

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی آموزش محیط زیست و توسعه پایدار 2322-3057 14 1 2025 09 23 Factors Influencing Rural Women’s Household Water Conservation Intention and Behaviors: An Integrated Model عوامل موثر برقصد و رفتار زنان روستایی برای صرفه‌جویی در مصرف آب خانگی: یک مدل ترکیبی 81 104 12390 10.30473/ee.2025.70542.2712 FA محبوبه عطائی اسد دانشجوی دکتری، رشته ترویج و آموزش کشاورزی پایدار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران سعید کریمی دانشیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Journal Article 2025 03 04 Environmentally friendly behaviors, such as water conservation, play a critical role in environmental sustainability and serve as a foundation for achieving the Sustainable Development Goals (SDGs) in every country. The present study aimed to examine the factors influencing rural women's intentions and behaviors regarding household water conservation. The research was based on an integrated model combining the Theory of Planned Behavior (TPB) and the Protection Motivation Theory (PMT).This study is applied in terms of purpose, survey-based in terms of data collection method, and descriptive in terms of data analysis approach. The statistical population consisted of rural women in the central district of Hamadan County (N = 750). Using a non-probability convenience sampling method, 230 individuals were selected as the study sample.Data were collected through a questionnaire whose content validity was confirmed by experts, and its reliability was assessed using Cronbach’s alpha, which was found to be within an acceptable range. Data analysis was conducted using SPSS version 27.0.1 and SmartPLS version 3.3.The results of structural equation modeling (SEM) showed that the variables in the integrated model—including attitude, subjective norms, self-efficacy, perceived severity, perceived risk, and perceived vulnerability—had significant relationships with the intention to conserve water. Moreover, intention was found to have a significant impact on actual water-saving behavior among rural women.This study provides valuable insights into understanding the intentions and behaviors of rural women regarding environmental protection—particularly water conservation—and offers practical implications for encouraging sustainable water use in rural communities. توجه به رفتارهای محیط‌زیست‌گرایانه ازجمله صرفه‌جویی در مصرف آب می‌تواند یکی از عوامل تأثیرگذار بر پایداری محیط‌زیست و زمینه‌ای برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار در هر کشور باشد. پژوهش حاضر به دنبال بررسی عوامل مؤثر بر قصد و رفتار زنان روستایی برای صرفه‌جویی در مصرف آب خانگی بر اساس یک مدل ترکیبی مبتنی بر تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده و تئوری انگیزه حفاظت بود. تحقیق حاضر ازنظر هدف کاربردی، ازنظر روش گردآوری داده‌ها پیمایشی و ازنظر روش تحلیل داده‌ها، از نوع تحقیقات توصیفی است. جامعه آماری پژوهش را زنان روستایی بخش مرکزی شهرستان همدان تشکیل دادند (N=750) که با استفاده از روش نمونه‌گیری غیراحتمالی دردسترس، 230 نفر به‏عنوان نمونه آماری مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه بود که روایی آن توسط افراد متخصص تأیید و برای بررسی پایایی آن از روش آلفای کرونباخ استفاده شد که مقدار آن در حد مناسب و قابل‌قبول بود. داده‌های به‌دست‌آمده توسط نرم‌افزار SPSS _27.0.1 وSmart-PLS تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج حاصل از مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد متغیرهای موجود در مدل ترکیبی حاصل از دو تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده و تئوری انگیزه حفاظت شامل نگرش، هنجارهای ذهنی، خودکارآمدی، شدت درک شده، ریسک درک‌شده و آسیب‌پذیری درک‌شده رابطه معناداری با قصد دارد و قصد زنان روستایی برای صرفه‌جویی در مصرف آب هم بر رفتار آن‌ها در صرفه‌جویی در مصرف آب تأثیر می‌گذارد. این تحقیق برای درک قصد و رفتار زنان روستایی برای حفاظت از محیط‌زیست به‌ویژه حفاظت از آب مفید بوده و برای تشویق آنان برای حفاظت از آب ارزشمند است. https://ee.journals.pnu.ac.ir/article_12390_83553fc5e408500688e88767e1a87f89.pdf

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی آموزش محیط زیست و توسعه پایدار 2322-3057 14 1 2025 09 23 A Systematic Review of Environmental Agriculture Studies in Iran مرور نظام‌مند مطالعاتِ کشاورزی محیط‌زیستی در ایران 105 127 12391 10.30473/ee.2025.72083.2764 FA ابوالفضل پورگنجی دانشجوی دکتری مسائل اجتماعی ایران، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران منوچهر علی نژاد استادیار، گروه مددکاری و سیاست‌گذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران سید علیرضا افشانی استاد، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران حسین افراسیابی استاد، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران Journal Article 2025 04 19 Iran's current climatic and environmental conditions do not have sufficient capacity to continue agriculture in the traditional way. Accordingly, in recent decades, environmental and sustainable agriculture has gradually become popular in Iran. During this period, various studies have been conducted in the field of environmental agriculture in Iran, examining its challenges and development strategies. The present study analyzes these studies using an integrated systematic review research method (which combines the findings of studies conducted with different research methods). The sample consisted of 28 scientific-research articles that were published in the field of humanities in Persian between 2006 and 2024. These samples were selected using purposive sampling. The findings of the study indicate that environmental agriculture has three main dimensions: environmental sustainability, food sustainability, and human-social sustainability. Economic sustainability lies within all three of these dimensions. These three dimensions interact with each other and together form environmental agriculture through their interaction. Furthermore, a review of the research conducted showed that the challenges of environmental agriculture in Iran include institutional and managerial inefficiency, financial and economic instability, weak technical infrastructure, inappropriate socio-cultural contexts, an inefficient educational and promotional system, and environmental instability. In the research reviewed, various strategies have been presented for the development of environmental agriculture, the most important of which are the development of indigenous knowledge, green intelligence, the green agricultural economy, the enhancement of green knowledge, institutional efficiency, infrastructure development, and the strengthening of green social capital. شرایط اقلیمی و محیطی ایران در وضعیت کنونی توانِ چندانی برای تداوم کشاورزی به روش سنتی را ندارد. بر این اساس، در دهه‌های اخیر به مرور کشاورزی محیط‌زیستی و پایدار در ایران رواج پیدا کرده است. در طی این مدت، پژوهش‌های مختلفی در زمینه کشاورزی محیط‌زیستی در ایران، چالش‌ها و راهبردهای توسعه آن انجام شده است. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحقیق مرور نظام‌مند تلفیقی (تلفیق یافته‌های پژوهش‌های انجام‌شده با روش‌های تحقیق مختلف) به بررسی این پژوهش‌ها پرداخت. نمونه موردبررسی، 28 مقاله علمی-پژوهشی بودند که در رشته‌های علوم انسانی به زبان فارسی بین سال‌های 1385 تا 1403 منتشر شده بودند. این نمونه‌ها با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. یافته‌های پژوهش نشانگر این است که کشاورزی محیط‌زیستی دارای سه بعد اصلی است: پایداری محیط‌زیستی، پایداری غذایی و پایداری انسانی-اجتماعی. پایداری اقتصادی در درون هر سه این ابعاد نهفته است. این سه بعد در تعامل با یکدیگر قرار داشته در طی این تعامل، کشاورزی محیط‌زیستی را شکل می‌دهند. همچنین، بررسی پژوهش‌های انجام‌شده نشان داد که چالش‌های کشاورزی محیط‌زیستی در ایران عبارت‌اند از: ناکارآمدی نهادی-مدیریتی، بی‌ثباتی مالی-اقتصادی، ضعف زیرساختی-فنی، زمینه‌های فرهنگی -اجتماعی نامناسب، نظام آموزشی-ترویجی ناکارآمد و بی‌ثباتی محیط‌زیستی. در پژوهش‌های بررسی‌شده، راهبردهای مختلفی برای توسعه کشاورزی محیط‌زیستی ارائه شده‌اند که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از: توسعه دانش بومی، هوشمندسازی سبز، اقتصاد سبز کشاورزی، دانش‌افزایی سبز، کارآمدی نهادی، توسعه زیرساخت‌ها و تقویت سرمایه اجتماعی سبز. https://ee.journals.pnu.ac.ir/article_12391_d194febdb046af049ac5fdf7ae791cd5.pdf

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی آموزش محیط زیست و توسعه پایدار 2322-3057 14 1 2025 09 23 Evaluating and Explaining Good Governance Indicators in Promoting Environmental Health ارزیابی و تبیین شاخص‌های حکمرانی خوب در ارتقای سلامت محیط‌زیست 129 149 12392 10.30473/ee.2025.69739.2691 FA فرهاد مهرگان استادیار، گروه مدیریت، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران عسکر جلالیان استاد، گروه حقوق بین‌الملل، دانشگاه پیام‌نور تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 02 14 The present research aims to evaluate the indicators of good governance and their role in the environmental health of Iran. This study is fundamental (basic) in terms of its objective, descriptive in terms of its nature and method, and classified as a correlational study regarding the relationships between variables. Data collection was conducted in two stages: first, the theoretical foundations and research background were gathered using library-based methods, and then the opinions of researchers were collected through a researcher-designed questionnaire. The statistical population consisted of two groups: the first group included 25 academic experts who were selected using the snowball sampling method. These individuals participated in the research process to assess the validity and reliability of the questionnaires. The second group consisted of 87 researchers who had studied the variables of this research. According to Cochran's formula, 73 individuals were selected through simple random sampling to respond to the questionnaires. The results of the research indicate that good governance can be explained through the indicators of local government, non-governmental organizations, the rule of law, public accountability, and social responsibility. The components of water resource management, reduction of greenhouse gases, soil erosion control, use of green energy, and waste management can also explain environmental health. Second, according to the results of the correlation test, there is a direct and significant relationship between good governance and environmental health. Third, according to the results of the regression test, each of the good governance indicators has a relative share in predicting environmental changes. Finally, it can be argued that good governance is an important and reliable approach to preserving and safeguarding the environment, and its establishment can contribute to addressing environmental crises. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی شاخص‌های حکمرانی خوب و نقش آن در سلامت محیط‌زیست ایران انجام شده است. این مطالعه ازنظر هدف، بنیادی، ازنظر ماهیت و روش، توصیفی و ازلحاظ نحوه روابط بین متغیرها جزو مطالعات همبستگی است. گردآوری داده‌ها در دو مرحله انجام شد: ابتدا مبانی نظری و پیشینه پژوهشی با استفاده از روش کتابخانه‌ای و سپس نظرات پژوهشگران از طریق پرسشنامه‌های محقق­ساخته گردآوری شد. جامعه آماری شامل دو گروه بودند: گروه اول، 25 نفر از خبرگان دانشگاهی که به شیوه گلوله برفی انتخاب شدند. این افراد جهت سنجش روایی و پایایی پرسشنامه‌ها در فرآیند تحقیق مشارکت کردند. گروه دوم، 87 نفر از پژوهشگرانی بودند که درباره متغیرهای این تحقیق مطالعه کرده‌اند که طبق برآورد فرمول کوکران 73 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده، برای پاسخ‌دهی به پرسشنامه‌ها انتخاب شدند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد: نخست، حکمرانی خوب را می‌توان به‌واسطه شاخص‌های حکومت محلی، سازمان‌های مردم‌نهاد، حاکمیت قانون، پاسخگویی عمومی و مسئولیت اجتماعی تبیین کرد. همچنین مؤلفه‌های مدیریت منابع آب، کاهش گازهای گلخانه‌ای، کاهش فرسایش خاک، استفاده از انرژی‌های سبز و مدیریت پسماند، قابلیت تبیین سلامت محیط‌زیست را دارند. دوم، مطابق نتایج آزمون همبستگی، بین حکمرانی خوب و سلامت محیط‌زیست رابطه‌ای مستقیم و معناداری وجود دارد. سوم، طبق نتایج آزمون رگرسیون، هر یک از شاخص‌های حکمرانی خوب سهم نسبی در پیش‎بینی تغییرات محیط‌زیست دارند. درنهایت می‌توان استدلال کرد حکمرانی خوب رویکردی مهم و مطمئن جهت حفظ و سلامت محیط‌زیست است و از طریق استقرار آن می‌توان به حل بحران‌های محیط‌زیستی کمک کرد. https://ee.journals.pnu.ac.ir/article_12392_26affae243a5104baa502044d6f49c38.pdf

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی آموزش محیط زیست و توسعه پایدار 2322-3057 14 1 2025 09 23 Introducing the Indicators of the Effectiveness of Iran's Environmental Journalism on the Sustainability of the Audience's Lifestyle معرفی شاخص‌های اثربخشی روزنامه‌نگاری محیط‌زیست ایران بر پایداری سبک زندگی مخاطبان 151 174 12393 10.30473/ee.2025.73268.2807 FA زهرا انوشه دانشجوی دکتری مدیریت محیط‌زیست، دانشکده کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران محمدرضا تابش استادیار، گروه مدیریت محیط‌‌زیست، دانشکده کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران فرزام بابایی سمیرمی استادیار، گروه مدیریت محیط‌زیست، دانشکده کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران صدیقه ببران استادیار، گروه ارتباطات، روزنامه‌نگاری و رسانه و ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران 0000-0001-9801-1565 Journal Article 2025 02 19 One of the major environmental challenges today is global warming and climate change, which continue to grow more complex despite expert advice and international efforts. In Iran, the effectiveness of environmental journalism has been largely overlooked, particularly in how it shapes societal attitudes toward critical environmental issues. This study aimed to identify indicators that measure the effectiveness of Iran’s environmental journalism in promoting sustainable lifestyles among its audience, thereby enhancing the field’s role in fostering social awareness and concern for the environment. Using the grounded theory method—a systematic approach to exploratory qualitative research—the study identified key indicators of effectiveness in Iranian environmental journalism. These indicators were organized into two main categories: environmental (external) and functional factors, further divided into four subcategories: causal, contextual, interventional, and strategic indicators. To validate the findings, the researchers shared the results with interviewees and experts in the field, incorporating their feedback into the final analysis. The results indicated that performance indicators related to environmental journalists and press managers are currently weak, suggesting a need for greater focus on these areas to enhance the impact of environmental journalism in Iran. By addressing these gaps, the study emphasizes the importance of improving media efforts to effectively highlight sustainable living and environmental preservation. یکی از چالش‌های عمدۀ زیست‌محیطی امروز، گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی است که به‌رغم توصیه‌های کارشناسی و تلاش‌های بین‌المللی، روزبه‌روز بر پیچیدگی راه‌حل‌های آن افزوده می‌شود. در ایران، اثربخشی روزنامه‌نگاری محیط‌زیست مورد غفلت قرارگرفته است، به‌ویژه در خصوص نحوۀ شکل‌دهی به نگرش‌های جامعه نسبت به مسائل حیاتی محیط‌زیستی. این پژوهش با هدف شناسایی شاخص‌های سنجش اثربخشی روزنامه‌نگاری محیط‌زیست ایران در ترویج سبک زندگی پایدار میان مخاطبان انجام شد تا نقش این حوزه را در افزایش آگاهی و دغدغۀ اجتماعی نسبت به محیط‌زیست تقویت کند. به این منظور با استفاده از روش نظریۀ داده‌بنیاد که یک رویکرد نظام‌مند برای پژوهش‌های کیفی اکتشافی است، شاخص‌های کلیدی اثربخشی در روزنامه‌نگاری محیط‌زیست ایران شناسایی شد. این شاخص‌ها در دودستۀ اصلی عوامل محیطی (خارجی) و عوامل عملکردی دسته‌بندی شدند که هرکدام به چهار زیرمجموعه تقسیم می‌شوند: شاخص‌های علّی، زمینه‌ای، مداخله‌ای و راهبردی. برای اعتبارسنجی یافته‌ها، نتایج با مصاحبه‌شوندگان و متخصصان این حوزه به اشتراک گذاشته شد و نظرات آن‌ها در تحلیل نهایی اعمال گردید. نتایج نشان داد که شاخص‌های عملکردی مرتبط با روزنامه‌نگاران و مدیران رسانه‌های محیط‌زیستی در حال حاضر ضعیف هستند و این امر لزوم توجه بیشتر به این حوزه‌ها را برای افزایش تأثیر روزنامه‌نگاری محیط‌زیست در ایران آشکار می‌سازد. این مطالعه بر اهمیت بهبود تلاش‌های رسانه‌ای برای نمایش مؤثر زندگی پایدار و حفاظت از محیط‌زیست از طریق جبران این کمبودها تأکید می‌کند. https://ee.journals.pnu.ac.ir/article_12393_4c2fa6555a8f5c4e68e7b9d6d5c7c6c6.pdf

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی آموزش محیط زیست و توسعه پایدار 2322-3057 14 1 2025 09 23 Needs Assessment of the Environmental Education of Rural Women in Markazi Province Based on the Borich Model and Quadrant Analysis نیازسنجی آموزش‌های زیست‌محیطی زنان روستایی استان مرکزی مبتنی بر الگوی بوریچ و تحلیل کوادرانت 175 194 12394 10.30473/ee.2025.72924.2796 FA فاطمه قاسمی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه اراک، اراک، ایران سیروس منصوری دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه اراک، اراک، ایران بهمن یاسبلاغی شراهی دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه اراک، اراک، ایران Journal Article 2025 02 08 The purpose of this descriptive-survey research was to investigate the environmental education needs of rural women in Markazi Province using two needs assessment models, Borich and Quadrant. The statistical population of this research consisted of rural women in Markazi Province and agricultural extension experts. Using a random sampling method, 298 rural women were selected. Due to the limited number of extension experts, 40 experts participated in this research. To collect data, a researcher-made questionnaire was used. The validity of the instrument was checked based on the content validity index, and it was found to be 0.81.This research was conducted in two stages. In the first stage, environmental educational needs were extracted based on the research literature, and then the educational needs of rural women were determined from their own point of view using a questionnaire developed according to the Borich model. The results showed that, according to rural women, seven educational needs had the highest priority. In the second stage, the needs from the perspectives of women and experts were compared using the Quadrant model. The results showed that most of the educational needs identified by women and experts were consistent with each other.Therefore, to make extension education programs more effective, it is necessary to pay attention to the views of rural women and extension experts simultaneously, which is possible through the application of the Borich and Quadrant needs assessment models. در بسیاری از برنامه‌های آموزشی ترویجی توجه چندانی به نیازهای آموزشی ازنقطه‌نظر مخاطبین و کارشناسان ترویج نمی‌شود که درنتیجه آن اثربخشی برنامه‌های آموزشی تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد؛ بنابراین هدف از این پژوهش توصیفی - پیمایشی بررسی نیازهای آموزش زیست‌محیطی بانوان روستایی استان مرکزی با استفاده از دو مدل نیازسنجی بوریچ و کوادرانت بود. جامعه آماری این پژوهش را بانوان روستایی استان مرکزی و کارشناسان ترویج تشکیل داده است. با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس تعداد 298 نفر از بانوان روستایی انتخاب شدند. با توجه‌ به محدودیت تعداد کارشناسان ترویج تعداد 40 نفر از کارشناسان در این پژوهش شرکت نمودند. به‌منظور گردآوردی داده‌ها در این پژوهش از پرسش‌نامه محقق­ساخته استفاده شده است. روایی ابزار با توجه ‌به شاخص روایی محتوایی موردبررسی قرار گرفت و 81/0 به دست آمد. همچنین پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ در دو بعد اهمیت و مهارت به ترتیب (86/0) و (84/0) دست آمد که گویایی مطلوبیت پرسشنامه بود. از این پژوهش در دو مرحله انجام گردید؛ در گام نخست بر اساس ادبیات پژوهش نیازهای آموزشی زیست‌محیطی استخراج شد، سپس نیازهای آموزشی بانوان روستایی از دیدگاه خودشان با استفاده از پرسش‌نامه مبتنی بر مدل بوریچ مشخص گردید. نتایج نشان داد که ازنظر بانوان روستایی 7 نیاز آموزشی، دارای بالاترین اولویت است. در مرحله دوم با استفاده از مدل کوادرانت نیازها از دیدگاه بانوان و کارشناسان تطبیق داده شد، نتایج نشان داد که اکثر نیازهای آموزشی ازنقطه‌نظر زنان و کارشناسان با یکدیگر تطابق دارد؛ بنابراین به‌منظور اثربخشی برنامه‌های ترویجی، توجه هم‌زمان به دیدگاه بانوان روستایی و کارشناسان ترویج امری ضروری بوده که این مسئله با بهره‌گیری از مدل نیازسنجی بوریچ و کوادرانت امکان‌پذیر است. https://ee.journals.pnu.ac.ir/article_12394_839ab500302a16f4774ba3f418de66af.pdf

دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی آموزش محیط زیست و توسعه پایدار 2322-3057 14 1 2025 09 23 Prioritizing Influential Indicators in Creating a Green University According to the Fuzzy Delphi Approach اولویت‌بندی شاخص‌های تأثیرگذار در ایجاد دانشگاه سبز با توجه به رویکرد دلفی فازی 195 215 12395 10.30473/ee.2025.73570.2812 FA حمید ملکی دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2025 01 28 The aim of this study is to prioritize the indicators influencing the creation of a green university using the fuzzy Delphi approach. First, through theoretical studies and semi-structured interviews with 50 experts in the fields of environment, sustainable development, and green universities, 20 key indicators were identified and finalized. These indicators include optimal energy consumption, water resource management, waste reduction, green building design, sustainable transportation, and modern technologies. To ensure the validity of the data collection instrument, content validity was confirmed by experts, and the reliability of the tool was verified using Cronbach’s alpha (0.898), indicating high validity and reliability of the questionnaire. The Delphi process was conducted in two consecutive rounds, and fuzzy techniques such as triangular fuzzy numbers and fuzzy pairwise comparison matrices were employed for data analysis. The findings showed that three main indicators (energy consumption management, reduction of resource consumption, and enhancement of environmental awareness) had the highest priorities. Moreover, the experts emphasized that the effective implementation of green strategies requires the active participation of all university members, including students, faculty, and staff. The results of this study can serve as a basis for strategic planning and decision-making toward the development of sustainable and green universities. هدف این پژوهش، اولویت‌بندی شاخص‌های مؤثر در ایجاد دانشگاه سبز با بهره‌گیری از روش دلفی فازی است. ابتدا با استفاده از مطالعات نظری و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۵۰ نفر از خبرگان در حوزه‌های محیط‌زیست، توسعه پایدار و دانشگاه سبز، ۲۰ شاخص کلیدی شناسایی و نهایی شد. این شاخص‌ها شامل مؤلفه‌هایی نظیر مصرف بهینه انرژی، مدیریت منابع آب، کاهش تولید زباله، طراحی ساختمان‌های سبز، حمل‌ونقل پایدار و فناوری‌های نوین بودند. برای اعتبارسنجی ابزار گردآوری داده‌ها، از روایی محتوایی با تأیید متخصصان استفاده شد. همچنین، پایایی ابزار با آزمون آلفای کرونباخ برابر با 898/0 تأیید شد که نشان‌دهنده اعتبار و قابلیت اعتماد بالای پرسشنامه است. فرآیند دلفی در دو راند متوالی انجام شد و از تکنیک‌های فازی مانند اعداد فازی مثلثی و ماتریس مقایسات زوجی فازی برای تحلیل داده‌ها بهره گرفته شد یافته‌های تحقیق نشان داد که سه شاخص اصلی شامل «مدیریت مصرف انرژی»، «کاهش مصرف منابع» و «افزایش آگاهی زیست‌محیطی» از بالاترین اولویت برخوردارند. همچنین، خبرگان تأکید کردند که استقرار مؤثر راهبردهای سبز مستلزم مشارکت فعال تمام اعضای دانشگاه ازجمله دانشجویان، اعضای هیئت‌علمی و کارکنان است. نتایج این مطالعه می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای برنامه‌ریزی استراتژیک و تصمیم‌گیری در راستای توسعه دانشگاه‌های پایدار و سبز مورد استفاده قرار گیرد.<br /><br />واژه‌های کلیدی: اولویت بندی، دانشگاه سبز، دلفی فازی،سیستم های هوشمند https://ee.journals.pnu.ac.ir/article_12395_d852119584ffd2af2d242053d3bfedb3.pdf