تبیین مدل عوامل مؤثر بر رفتار پایدار مصرف‌کننده نسل زد با روش ترکیبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه مدیریت ، واحد کرجدانشگاه آزاد اسلامی

10.30473/ee.2025.74047.2826

چکیده

امروزه نقش کلیدی نسل زد در تحولات پایداری و تأثیرگذاری آنها بر نسل‌های دیگر توجه زیادی در صنعت ازجمله بازاریابی به خود جلب کرده است. هدف این پژوهش تبیین مدل عوامل مؤثر بر رفتار پایدار مصرف‌کننده نسل زد با روش ترکیبی است. در بخش کیفی، با روش مطالعات اسنادی و تکنیک فراترکیب طبق دستورالعمل‌های سندلوسکی و باروسو، به استخراج شاخص‌های پژوهش پرداخته شد. جامعه آماری در این بخش، مقالات معتبر علمی هم‌راستا باهدف پژوهش بودند. نمونه کتابشناختی شامل 24 مقاله معتبر علمی بودند که معیارهای ورود و خروج را دارا بودند. روایی تفسیری مطالعه بر اساس رهنمودهای سندلوفسکی و باروسو تائید شد. از نرم‌افزار Endnote برای ذخیره و مدیریت مقالات استفاده شد. پایایی پژوهش نیز با روش ارزیابی مقایسه‌ای از طریق برنامه مهارت‌های ارزیابی انتقادی تائید شد. در بخش کمی، از روش مطالعات میدانی استفاده شد. جامعه پژوهش، دانشجویان نسل زد شهر تهران هستند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ۳۶۱ پرسشنامه معتبر مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. از ابزار پرسشنامه جهت گردآوری داده‌ها و برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش تحلیل عاملی با معادلات ساختاری و نرم‌افزار اسمارت PLS استفاده شد. برای ارزیابی روایی، از دو شاخص روایی یگانه دوگانه و معیار فورنل-لاکر استفاده شد. پایایی نیز با ضریب آلفای کرونباخ سنجیده شد که برای کلیه ابعاد بالای 7/0 بود. نتایج حاکی از این بود که در بین 6 عامل شناسایی‌شده عوامل فرهنگی و اجتماعی با رتبه اول، سیاست‌های پایداری دولت با رتبه دوم، استراتژی‌های بازاریابی پایدار با رتبه سوم، عوامل روان‌شناختی با رتبه چهارم، فناوری‌های دیجیتال با رتبه پنجم، سبک زندگی پایدار با رتبه ششم، بیشترین تأثیر را بر رفتار پایدار مصرف‌کننده نسل زد دارند.

در بخش کمی، از روش مطالعات میدانی استفاده شد. جامعه پژوهش، دانشجویان نسل زد شهر تهران هستند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ۳۶۱ پرسشنامه معتبر مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. از ابزار پرسشنامه جهت گردآوری داده‌ها و برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش تحلیل عاملی با معادلات ساختاری و نرم‌افزار اسمارت PLS استفاده شد. برای ارزیابی روایی، از دو شاخص روایی یگانه دوگانه و معیار فورنل-لاکر استفاده شد. پایایی نیز با ضریب آلفای کرونباخ سنجیده شد که برای کلیه ابعاد بالای 7/0 بود. نتایج حاکی از این بود که در بین 6 عامل شناسایی‌شده عوامل فرهنگی و اجتماعی با رتبه اول، سیاست‌های پایداری دولت با رتبه دوم، استراتژی‌های بازاریابی پایدار با رتبه سوم، عوامل روان‌شناختی با رتبه چهارم، فناوری‌های دیجیتال با رتبه پنجم، سبک زندگی پایدار با رتبه ششم، بیشترین تأثیر را بر رفتار پایدار مصرف‌کننده نسل زد دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Combined Explanatory Model of Factors Affecting Sustainable Consumer Behavior of Generation Z Using a Mixed-Methods Approach

نویسندگان [English]

  • ehsan arabi
  • Zohreh Mousavi Kashi
Department of Industrial Management, K.a.c , Islamic Azad University, Karaj, Iran
چکیده [English]

Nowadays, the critical role of Generation Z in sustainability transformations and their influence on other generations has garnered significant attention in various industries, particularly in marketing. This study aims to explain a combined explanatory model of factors affecting the sustainable consumer behavior of Generation Z using a mixed-methods approach. In the qualitative phase, library research and snowballing techniques were employed based on the guidelines of Sandelowski and Barroso to extract research indicators. The statistical population for this phase consisted of valid scientific articles aligned with the research objectives. A bibliometric sample of 24 peer-reviewed articles was selected based on predefined inclusion and exclusion criteria. The interpretive validity of the study was confirmed according to the guidelines of Sandelowski and Barroso. The EndNote software was used for storing and managing the articles, and the research reliability was verified through comparative evaluation using the Critical Appraisal Skills Program (CASP). In the quantitative phase, field studies were conducted. The research population consisted of Generation Z students in Tehran, who were selected using purposive sampling. A total of 361 valid questionnaires were analyzed. Data collection was performed using a questionnaire, and data analysis was carried out using structural equation modeling (SEM) via SmartPLS software. For validity assessment, convergent validity and the Fornell–Larcker criterion were employed. Reliability was measured using Cronbach's alpha coefficient, which exceeded 0.7 for all dimensions. The results indicated that among the six identified factors, cultural and social factors ranked first, government sustainability policies ranked second, sustainable marketing strategies ranked third, psychological factors ranked fourth, digital technologies ranked fifth, and sustainable lifestyle ranked sixth in terms of their impact on the sustainable consumer behavior of Generation Z.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sustainability
  • Sustainable Consumer Behavior
  • Generation Z
  • Mixed-Methods Approach